به همت مركز تحقيق و توسعه علوم انساني «سمت»، نكوداشت محقق فرهيخته استاد دكتر عليمحمد كاردان، چهارشنبه ٢٣ آذر ماه همزمان با هفته پژوهش در تالار اجتماعات سازمان «سمت» برگزار شد. در اين برنامه كه با حضور جمعي از مقامات عالي‌رتبه كشوري، دانشگاهها و مراكز پژوهشي، استادان و دانشجويان تحصيلات تكميلي حوزه علوم تربيتي و روانشناسي برگزار گرديد، از يك عمر فعاليت علمي دكتر كاردان تقدير شد.

پس از تلاوت قرآن دكتر احمد احمدي، رئيس «سمت»، ضمن خوشامدگويي گفت: " فلسفه وجودي اين نكوداشت، مسئله تربيت است و آدمي اگر به حال خودش رها شود معلوم نيست كه چه خواهد شد. ما روزانه از خداي كريم مي‌خواهيم كه ما را به راه راست هدايت كند و اين هدايت مادام است. تربيت، اساس ارسال پيامبران است و خداوند متعال پيامبران را وسيله هدايت قرار داده است".
عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي به شباهتهاي كار پيامبران و استادان اشاره كرد و افزود: "دكتر كاردان استاد استادان است و سهم فراواني در نظام تعليم و تربيت كشور دارد. كسي كه تعليم و تربيت، اول در خودش پياده شده است و كسي كه در واقع عالم آمر است. كار را با عشق و علاقه و دلسوزي و محبت از ابتداي فعاليت «سمت» دنبال كرده است".
در ادامه دكتر رضا داوري اردكاني رئيس فرهنگستان علوم جمهوري اسلامي ايران كه از نزديك شاهد فعاليتهاي علمي دكتر بوده، گفت: "٦٠ سال است كه دكتر كاردان را مي‌شناسم، يعني از زماني كه تازه ديپلم خود را از دانشسراي عالي گرفته بودند. دكتر كاردان از آن دوره مثال‌زدني بودند و افتخار دارم كه روزي با ايشان مقايسه شدم. در آن دوره هر وقت مي‌خواستند كسي را مثال بزنند با ايشان مقايسه مي‌كردند".
وي افزود: "من و ايشان در فرهنگستان علوم در يك گروه علمي هستيم و از ١٣٣٥ يا ٣٦ كه به دانشگاه تهران آمدند تا كنون همواره در خدمت ايشان بوده‌ام و هم ارادت خصوصي و هم همكاري علمي با ايشان دارم. اگر هر روز از دكتر كاردان تجليل شود، ايشان شايستگي آن را دارند".
رئيس فرهنگستان علوم تأكيد كرد: " فلسفه از تربيت جدا نيست. فضيلت، عمل با علم است و فضيلت علمي است كه در عمل محقق مي‌شود. براي انتقال فضايل است كه تعليم و تربيت به وجود مي‌آيد".
وي پرسيد: "چه چيزي دكتر كاردان را ممتاز مي‌كند"؟ و افزود: "گاهي امتياز در يك صفت مشخص مي‌شود. من مدت طولاني با ايشان بوده‌ام، براي ايشان كار علمي هميشه مهم بوده و هيچ گاه براي نمايش و رسيدن به سود، كار نكرده‌اند".
دكتر داوري گفت:" يك صفت مهم دانشمند، تعلق به علم است. خوب و درست اين است كه دانشمند، دانش را راه ببرد. هماهنگي در يك جامعه زماني به‌ وجود مي‌آيد كه همه زمام امور را به علم بسپارند. اين به خصوص در جوامع توسعه نيافته يك ضرورت است. شهادت مي‌دهم دكتر كاردان هيچ وقت دانش را به بازي نگرفت و هميشه دانشمند حقيقي بوده است. در انتقال علوم هم، نسلي كه من و دكتر كاردان به آن تعلق داريم در ترجمه كتابها تأمل نموده و آگا‌هانه كتابها را ترجمه كرد. دكتر كاردان نه براي بازار كه براي دانشگاه كتاب ترجمه كرد".
دكتر سيدطه مرقاتي قائم‌مقام و معاون پژوهشي «سمت» سخنران بعدي بود كه گزارشي در خصوص فعاليتهاي پژوهشي اين سازمان ارائه داد.
وي گفت: "در انواع حقوق سخن بسيار گفته شده اما درباره حقوق معلم و متعلم هر چند بزرگان تعليم و تربيت بسيار گفته‌اند اما در جامعه از آن كمتر سخن گفته شده است".
مرقاتي با توجه به حديثي از پيامبر گرامي اسلام، افزود: "در همه عمر بايد به دنبال آموختن باشيم و علم را به گونه‌اي كه اثر تربيتي داشته و بر روح و جان بيفزايد ياد بگيريم. اگر علم خارج از تربيت باشد معلوم نيست انسانها را به كجا برساند، علم بدون اخلاق مصائب گوناگوني براي بشر دارد. همواره تعليم و تربيت به صورت مداوم آمده است. اگر بخواهيم در مفهوم تعليم بيشتر تعمق كنيم در هر تعليم، تكريمي است. تعليم و تربيت در عالم خارج جدا نيست و هر تربيتي، تعليم خاص خود را دارد".
وي خاطرنشان كرد: "معلمان در ساختن شخصيت و روح و روان دانش‌آموزان خود نقش اساسي دارند و انسانهايي از زيردست معلمان خود بيرون آمده‌اند كه به درجات عالي رسيده‌اند".
قائم مقام «سمت» به برنامه‌هاي پژوهشي سازمان اشاره كرد و افزود: "حدود بيست سال است كه استادان زيادي با «سمت» همكاري دارند كه در رأس آنها دكتر كاردان قرار دارند و ما نيز بايد بدون مبالغه بگوييم در همه بخشهاي سازمان تلاش مي‌كنيم تا كتابي خوب تهيه كنيم. تاكنون «سمت» ٩٧٠ عنوان كتاب در ٥/١٦ ميليون نسخه منتشر كرده است".
وي اضافه كرد: "دو سال قبل مجوز مركز تحقيق و توسعه علوم انساني «سمت» صادر شد و در حال حاضر نزديك به ٤٠ پروژه تحقيقاتي در قم و تهران در دست اجراست كه نتايج برخي از آنها نيز منتشر شده است. دو طرح پژوهشي در جشنواره بين‌المللي خوارزمي رتبه‌هاي اول و سوم را به دست آورد و تحقيقي در زمينه نهضت امام حسين (ع) و قيام كربلا نيز در چهاردهمين دوره انتخاب كتاب برتر دانشگاهي دانشگاه تهران برگزيده شده است".
حجت‌الاسلام دكتر اعرافي، رئيس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، نيز با توجه به نقش دكتر كاردان و تأثيري كه وي در حوزه تعليم و تربيت در حوزه داشته گفت: "بايد قدر استاداني را كه در انتقال علوم روز مانند علوم تربيتي به حوزه مؤثر بوده‌اند دانست و قطعاً دستاوردهاي حوزه با نگاه ديني، در مسئله تعليم و تربيت مهم خواهد بود".
وي به مباحثي چون فلسفه تربيت اسلامي، فقه تربيتي، اخلاق تعليم و تربيت با نگاه تربيتي به عنوان رشته‌هاي جديدي كه در حوزه تولد يافته است اشاره كرد.
سپس دكتر لطف‌آبادي، دبير علمي نكوداشت، گزارشي از چگونگي شكل‌گيري كتاب مجموعه مقالات نكوداشت با نام علوم تربيتي كه مقالات آن به دكتر كاردان اهدا شده است ارائه كرد. وي با اشاره به دريافت ٢٧ مقاله گفت: "ما اين مقاله‌ها را از نظر علمي توسط يك كميته داوري كرده و به سه گروه مباني تعليم و تربيت، آموزش و پرورش و برنامه‌ريزي آموزشي تقسيم‌بندي كرديم و سرانجام به صورت يك كتاب در ٤٨٤ صفحه آماده شد".
لطف‌آبادي با اشاره به جايگاه نامناسب علوم انساني در كشور، به توجه نكردن به فرهنگ اسلامي و ايراني اشاره كرد و افزود: "در حوزه علوم انساني نوعي كاپيتالاسيون علمي داريم كه به جاي قرار دادن مباحث و نظريه‌هاي غربي بر روي پايه‌هاي فرهنگي كشور خودمان، آنها را بدون سؤال مي‌پذيريم".
سخنراني دكتر كاردان پايان‌بخش اين مراسم بود.
گفتني است در بخشي از اين مراسم لوح و هدايايي از طرف سازمان«سمت»، معاونت فرهنگي وزارت علوم، فرهنگستان علوم جمهوري اسلامي ايران، معاونت آموزش عمومي وزارت آموزش و پرورش، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، دانشگاه تربيت معلم، دانشكده روان شناسي و علوم تربيتي دانشگاه تهران، گروه علوم تربيتي دانشگاه تربيت مدرس، دانشكده روان شناسي و علوم تربيتي دانشگاه علامه طباطبايي، مؤسسه پژوهش و برنامه‌ريزي آموزش عالي، سازمان پژوهش وزارت آموزش و پرورش، مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران، انجمن مشاوره ايران و انجمن پژوهشهاي آموزشي ايران به دكتر كاردان به پاس خدمات علمي وي اهدا شد.

* در حاشيه

* در ابتداي مراسم سايت سازمان براي حاضران به نمايش درآمد.
* دكتر كاردان در سخنراني خود به ذكر گوشه‌اي از خاطراتش پرداخت كه اين صحبتها با استقبال و تشويق حاضران روبه‌رو شد.
* نمايش فيلمي از زندگي و فعاليتهاي علمي دكتر كاردان بخش ديگري از مراسم بود كه با استقبال مواجه شد.
* خبر برگزاري نكوداشت دكتر عليمحمد كاردان هم زمان با پايان مراسم بر روي سايت سازمان قرار گرفت و براي شركت‌كنندگان در نكوداشت نيز نمايش داده شد.