مديريت امور پژوهشی و ارزشيابی سازمان سمت

اين مديريت دو مأموريت اساسي در حوزه مطالعه و تدوين كتاب برعهده دارد: الف) پژوهش ب) ارزشيابي. سفارش تدوين، پذيرش طرحهاي تأليف، ارزشيابي و تصويب در شوراي نظارت، عقد قرارداد، پيگيري و برقراري ارتباط با پديدآورندگان به طور مداوم و مستمر تا تحويل نهايي اثر، ارسال و دريافت متن از داوران و ارزيابان حوزه تخصصي اثر پس از انجام ارزيابي علمي، طرح در شوراي نظارت براي بررسي و تصويب نهايي از جمله اموري است كه در اين مديريت انجام مي‌شود.
در ارزيابي آثار علاوه بر رعايت معيار اصلي و اساسي يعني بررسي جنبه‌هاي علمي و تخصصي،‌ مسائل ارزشي و هنجارهاي اجتماعي و فرهنگي جامعه از زواياي مختلف مدّنظر قرار مي‌گيرد. جنبه‌هاي ادبي و استواري آثار از نظر عبارت‌پردازي بر مبناي اصول نگارش فارسي و رعايت قواعد ويرايش، و نيز استحكام نثر با حفظ رواني و رسايي متن، و پرهيز از عبارت‌پردازيهاي متكلّفانه از ديگر جنبه‌هايي است كه داوران و ارزيابان سازمان مطابق دستورالعمل و فرم مخصوص ارزيابي درباره آن نظر مي‌دهند و چه بسا كه يك اثر به دليل ناديده گرفتن همه يا بخشي از جنبه‌هاي مذكور در چرخه نشر سازمان «سمت» قرار نگيرد.
نظارت بر فعاليت گروههاي پژوهشي، همكاري در سياست‌گذاري امور پژوهشي، تنظيم قراردادها، ‌اصلاحيه‌ها و متممها، پيگيري امور فني كتاب (ويرايش، حروفچيني، چاپ و توليد)، استيفاي حقوق مادي و معنوي صاحبان آثار، ارزشيابي قبل و پس از تدوين و انتشار برعهده مديريت پژوهشي و امور ارزشيابي است.
اولويتهاي تدوين و تأليف كتاب براي هر سال به وسيله گروههاي پژوهشي و پيش از آغاز سال جديد انجام مي‌شود. اين اولويتها از طريق پايگاه اطلاع‌رساني سمت براي پژوهشگران و استادان صاحب قلم و نويسنده قابل دسترسي است، ‌كه البته به طور رسمي و از طريق مكاتبه نيز به دانشگاهها و مراكز پژوهشي سراسر كشور ارسال مي‌شود تا به وسيله گروههاي آموزشي و پژوهشي مربوط به آگاهي اعضاي هيئت علمي برسد.
از سوي ديگر بر پايه اطلاعات موجود در گروهها و نيز آگاهي و شناخت مديران از تخصص و توانمندي برخي استادان در مواردي نيز موضوع تدوين كتاب به افراد مورد نظر سفارش داده مي‌شود. در هر حال آثار سفارشي و يا دريافتي از پديدآورندگان صرفاً بر پايه ارزيابيهاي انجام شده ردّ يا پذيرفته مي‌شود. طرحهاي تأليف و ترجمه در سه حوزه درسي، كمك‌درسي و يا مبنايي قرار مي‌گيرد. منظور از «كمك‌درسي» آن چيزي نيست كه در بازار كتاب رايج است مثل كتابهاي تست يا پاسخ سؤال يا تمرين، بلكه كاملاً متفاوت است. مفهوم «كمك درسي» در سازمان اين است كه طرح يا كتاب پيشنهاد شده نتواند دقيقاً سرفصل درسي خاصي را به طور جامع پوشش دهد؛‌ بلكه ممكن است بخشي از يك درس يا بخشهايي از چند درس را پوشش دهد. پس از دريافت درس براي آن پرونده تشكيل مي‌شو‌د و طرح براي ارزيابي ارسال مي‌شود. دو يا چند ارزياب متخصص در موضوع كتاب، متن مورد نظر را ارزيابي مي‌كنند. معمولاً ارزيابيها بدون نام انجام مي‌شود كه البته در برخي مواقع بنا به شرايط خاص ارزياب و صاحب اثر در فضاي كاملاً علمي براي ارتقاي كيفيت كتاب رو در روي هم به گفتگو مي‌نشينند.
پس از جمع‌بندي ارزيابيها، سه حالت ممكن است پيش بيايد؛ يا نتيجه منفي است؛ يا پذيرش طرح مستلزم اصلاح آن است كه در اين صورت پيشنهادها به مؤلف/ مترجم اعلام مي‌شود؛ يا نتيجه كاملاً مثبت است و پرونده براي طرح به شوراي نظارت ارجاع داده مي‌شود. در شورا گروه از طرح دفاع مي‌كند و پس از تصويب در شورا، قرارداد تأليف يا ترجمه با صاحب اثر منعقد مي‌شود. با توافق صاحب اثر، زمان تحويل كتاب تعيين مي‌شود. پس از تدوين اثر مجدداً كتاب به طور كامل ارزيابي و براي تأييد نهايي به شوراي نظارت ارجاع داده مي‌شود و در صورت تأييد براي ويرايش به مديريت تدوين متون درسي و علمي ارسال مي‌گردد. در مواردي كه صاحب اثر، كتاب را مطابق معيارها و ضوابط «سمت» ارائه دهد، دو مرحله نام برده در يك مرحله انجام مي‌شود. هنگام امضاي قرارداد، گزيده آيين‌نامه نگارش و ويرايش «سمت» به انضمام دستورالعمل حروفچيني به صاحب اثر تقديم مي‌شود تا حتي‌الامكان نگارش مطابق ضوابط سازمان صورت پذيرد.
تحويل كتاب به صورت كامل با تمام ملحقات و رعايت آيين‌نامه نگارش و ويرايش تأثير قابل توجهي در تسريع روند چاپ آن دارد.
پس از تصويب نهايي متن و ارسال آن به مديريت تدوين و آماده‌سازي متون درسي و علمي كه از طريق معاونت پژوهشي انجام مي‌شود،‌ كارشناسان گروههاي پژوهشي در كليه مراحل ويراستاري، حروفچيني، نمونه‌خواني، طراحي جلد، و چاپ و انتشار اثر همكاري تنگاتنگي با مديريتها و واحدهاي ذي‌ربط دارند و از طريق برقراري ارتباط و هماهنگي با صاحبان اثر،‌ مشكلات احتمالي را برطرف مي‌كنند. پس از آن نيز اعلام پرداخت حقوق مادي پديدآورندگان و سهميه اهدايي اثر آنان به حوزه‌هاي مسئول و پيگيري آن تا حصول نتيجه در دستور كار مديريت پژوهشي قرار مي‌گيرد كه به وسيله كارشناسان گروهها انجام مي‌شود.
از ديگر وظايف اين مديريت، ارزشيابي پس از انتشار آثار است كه از طريق برقراري ارتباط با استادان و پژوهشگران خارج از سازمان و نيز اهداي آثار به مدرسان هر حوزه تخصصي، و اخذ ديدگاههاي آنان و نيز نظر دانشجويان هر رشته تحصيلي انجام مي‌شود. علاوه براي اين ديدگاههاي داوران مراكز ديگر و نيز نقدهاي منتشر شده در جرايد و مجلات علمي پژوهشي كشور در هر يك از زمينه‌هاي تخصصي در تجديد چاپ آثار به ديده اعتبار نگريسته مي‌شود.
در حوزه مديريت پژوهشي و امور ارزشيابي دو بخش (زبانهاي خارجي با چهار گروه، علوم تربيتي با پنج گروه، مديريت با سه گروه و عربي با يك گروه) و ٢٠ گروه (جمعاً ٣٢ گروه) تخصصي در زمينه تأليف، ترجمه و تدوين متون و كتب درسي علوم انساني براي دانشگاهها و مراكز آموزش عالي فعاليت مي‌كنند.

مدير : دكتر حسين هاجري	hajari@samt.ac.ir
معاون امور پژوهشي و ارزشيابي در بخش ارزشيابي : طاهره رضايي	t.rezaee@samt.ac.ir
معاون امور پژوهشي و ارزشيابي در بخش پژوهشي: عبدالرضا حسني	info@samt.ac.ir