آشنايي با مركز تحقيق و توسعه علوم انساني «سمت»
عرصه پژوهش در كشور ما، بهويژه در حوزه علوم انساني، ديربازي است كه مهجور و كم حاصل مانده است. آمار پژوهشهاي صورت گرفته در اين ديار، آن هم در حوزه علوم انساني و اجتماعي، شاهدي بر اين مدعاست كه پژوهش در ساحت علوم انساني و وابستههاي آن، نسبت به ساير زمينهها، همواره نحيفتر و رنجورتر بوده است. همين امر باعث شده است تا در اين عرصه، غالباً روايتگر و گاه حتي ستايشگر پژوهشهاي ديگران و صورتگر معاني غير بومياي باشيم كه آنها القا كردهاند. اين گام اگرچه در جاي خود ميمون و خجسته است ولي كوتاه است. گام بلندتر آن است كه پژوهندگان ما در تعاملي برابر با ديگران بتوانند روايتي بومي از اين علوم ارائه كنند. موازنه ميان آموزش و پژوهش، چشم از پيامدهاي آني و عيني بستن و به افقهاي دورتر نگريستن، اين علوم را برجستهتر كرده، منزلت آنها را در ميان ساير علوم ارتقا ميبخشد.
تأسيس مركز تحقيق و توسعه علوم انساني «سمت» در آذرماه ٨٢، نيز با همين رويكرد و با هدف دستيابي به پژوهشهاي جامع و كاربردي بوده است. آنچه اهميت شكلگيري اين مركز را، در راستاي اهداف «سمت»، مضاعف ميسازد، شاخصه پژوهشي آن است. تولد اين مركز حاصل اين نگرش است كه آموزش، بدون داشتن يك پشتوانه پژوهشي به اهداف خود نخواهد رسيد و ثمره نحيفي خواهد داشت. در فرايند شكلگيري يك درسنامه و يا كتاب درسي دانشگاهي، يك پيش شرط مهم وجود دارد كه همان پژوهش است. به اين ترتيب اين مركز با اين نگرش و با هدف ايجاد ارتباط وثيق ميان پژوهش و آموزش و ساماندهي پژوهشهايي كه به تحقق اهداف «سمت» كمك ميكنند، تشكيل شده است و فعاليت آن در راستاي ايجاد پشتوانه و بستر مناسب براي تأليف، ترجمه و تهيه متون علمي دانشگاهي است.
 اهداف و برنامه های مركز برخي اهداف و برنامههاي مركز عبارت اند از: ١. پژوهش و تحقيق در شاخههاي علوم انساني با سه رويكرد بنيادي، توسعهاي و كاربردي، ٢. اجراي طرحهاي پژوهشي و تحقيقاتي با هدف دستيابي به كتابها و درسنامههاي مطلوب آموزشي در همه ابعاد (اعم از محتوايي، نگارشي و صوري)، ٣. معرفي طرحها و برنامههاي تحقيقاتي لازم با توجه به اولويتهاي موجود در علوم انساني، ٤. پر كردن خلأهاي درسنامههاي موجود در زمينه علوم انساني از طريق اجراي طرحهاي پژوهشي كوتاه مدت، ٥. تدوين نشريههاي علمي ـ تخصصي در حوزه متون آموزشي علوم انساني، ٦. برقراري ارتباط با مراكز پژوهشي و آموزشي علوم انساني داخلي و خارجي و ساماندهي همكاري مشترك با آنها در زمينه اجرای طرحها و فعاليتهای پژوهشی، ٧. برگزاري همايشها و نشستهاي علمي ـ پژوهشي در سطوح و با موضوعات مختلف، ٨. برنامهريزي براي شركت اعضاي هيأت علمي و محققان در كنفرانسها، سمينارها و نيز اجراي كارگاههاي آموزشي به منظور تعامل بيشتر پژوهشگران، تشكيلات مركز تحقيق و توسعه علوم اين مركز در حال حاضر اهداف خود را در قالب ١٠ گروه پژوهشي و ٣ بخش دفتر نشستهاي علمي، واحد ترجمه و واحد نشريه اجرا ميكند. الف. گروههاي دهگانه پژوهشي اين گروهها عبارت اند از: ١. زبانشناسي و ادبيات فارسي ٢. زبانهاي خارجي ٣. علوم اجتماعي ٤. حقوق و علوم سياسي ٥. هنر ٦. مديريت ٧. اقتصاد و حسابداري ٨. علوم رفتاري ٩. تاريخ و جغرافيا ١٠. فلسفه و الهيات. در اين گروهها پژوهشهاي بنيادي، توسعهاي و نيز كاربردي به منظور بهكارگيري در تدوين كتب درسي يا تهيه كتب مبنايي در حوزههاي مختلف علوم انساني به انجام ميرسد. چگونگي فعاليت اين گروهها در سه گام شكل ميگيرد: ١) تعيين اولويتهای پژوهشی گروه؛ ٢) برنامه ريزی و تاييد طرحها ؛ ٣) بررسی نتايج سامان يافته طرح يا پژوهش و تاييد آن. ب. دفتر نشستهاي علمي از جمله وظايفي كه از سوي شوراي عالي انقلاب فرهنگي به «سمت» واگذار شده است، برگزاري نشستهاي علمي ـ پژوهشي با بهرهگيري از صاحبنظران داخلي و خارجي و تدوين حاصل اين سمينارها به صورت مقاله، درسنامه و كتب و منابع درسي براي دانشگاههاست. از اين نشستها به عنوان ابزاري براي شناسايي نيازها و رفع كمبودها در حوزههاي علوم انساني بهرهبرداري ميشود. در اين ميان دفتر نشستهاي علمي عهدهدار و هماهنگ كننده نشستهاي علمي سازمان «سمت» است. مهم ترين محـورهاي كاري اين دفتر عبارت اند از: ١) برگزاری همايشهاي علمي؛ ٢) نكوداشت و معرفي فرهيختگان علمي؛ ٣) ترتيب سفرهاي علمي و فرصتهاي مطالعاتي اعضاي هيأت علمي «سمت»؛ ٤) كارگاههاي آموزشي و پژوهشي. هر يك از اين برنامهها به پيشنهاد گروههاي پژوهشي و با هماهنگي دفتر نشستهاي علمي اجرا می شود. ج. واحد ترجمه «ترجمه» به عنوان يك مهارت و فن مستقل در كنار ساير مهارتها، امري است كه بايد به صورت تخصصي در جامعه علمي كشورمان به آن توجه شود. پراكندگي روشي در ترجمه، آن هم در حوزه متون درسي دانشگاهي، گاه پيامدهاي نامطلوبي داشته است. در اين ميان وضعيت علوم انساني به دليل ارتباط مستقيم اين علوم با «سخن» و محتواي آن، پيچيدهتر و در عين حال مهمتر است. با توجه به اين ويژگي، واحد ترجمه بر آن است تا از طريق ترجمه كتابهاي مبنايي و مرجع براي گروههاي پژوهشي، بر اساس اعلام نياز آنها، و نيز ترجمه متوني كه براي تكميل برخي طرحهاي پژوهشي ضروري است و همچنين ترجمه برخي از كتابهاي «سمت» به زبانهاي ديگر، به فن «ترجمه» به عنوان يك مهارت مستقل بپردازد د. واحد نشريه در اين واحد نشريات علمي مركز در حوزه علوم انساني تدوين ميشود و فعلاً فصلنامه «سخن سمت» در دست تدوين است. فصلنامه «سخن سمت» نشريهاي تخصصي است. هدف اين نشريه برقراري ارتباط با ساير نهادهاي علمي و پژوهشي بهمنظور كمك به انعكاس روند توليد علم، و انتشار دادهها در راستاي اهداف تخصصي مجله است. «سخن سمت» سهم خود را در جريان تبادل يافتههاي علمي ميجويد تا از اين طريق هم بتواند بيانگر يافتههاي پژوهشي نهاد متبوع خود بوده، هم دريافتكننده پژوهشهاي ديگري باشد كه نقادانه، تحليلگرانه و يا توصيفگرانه نگاشته شدهاند. با توجه به هدف اصلي سازمان «سمت» و نيز مركز تحقيق و توسعه علوم انساني «سمت» ، در «سخن سمت» به بررسی علمی «كتاب و منابع درسي» پرداخته می شود. اين فصلنامه شامل بخشهاي متعددي است حاوي مقالات، نظريات و يافتههاي گوناگون، در زمينه كتاب درسي و تدوين آن ، نقد و بررسي كتاب و سرفصلهاي دانشگاهي، معرفي مراكز تهيه و تدوين منابع درسي و ساير بخشهاي مربوط به اين حوزه. به اين ترتيب «سخن سمت» فصلنامهاي تخصصي است كه در عرصه شيوه های تدوين و نشر كتابهاي درسي دانشگاهي و نقد و بررسي شيوه های موجود فعاليت دارد. تلفكس : ۴۴۲۴۶۱۳۱
|