نسخه چاپی
مطالعات کتاب درسی ,>مطالعات کتاب درسی

معرفی گروه مطالعات کتاب درسی

اندیشه پرداختن به مطالعات کتاب درسی دانشگاهی از سالها پیش در «سمت» مطرح بوده است ولیکن این ضرورت در سالهای اخیر به طور جدی و رسمی در قالب «گروه مطالعات کتاب درسی» دنبال گردیده و بخشی از پژوهش‌ها در پژوهشکدة تحقیق و توسعه علوم انسانی «سمت»، مربوط به ارتقاء سطح علمی کتابهای درسی دانشگاهی در نظریه و عمل است.

هدف از تشکیل این گروه ایجاد و معرفی سخنگاهی تخصصی برای ارائه دستاوردهای علمی است فعالیتی که نه تنها مطالعه‌‌ای بدیع،‌ میان‌رشته‌ای و کاربردی است بلکه ضرورتی غیر قابل انکار و مسئولیتی خطیر است که بر دوش متولیان تولیدات علمی، قرار دارد. اعتقاد بر این است که متخصص بودن در رشته علمی به معنای تخصص داشتن در تألیف کتاب درسی که به همان اندازه چند جنبه،‌ چند لایه و پر تنوّع است، ‌نیست. به اعتقاد صاحب‌نظران، نوشتن و تهیه کتاب درسی برنامه‌ای است وقت‌گیر، به یادماندنی و حتی گاهی دردناک. در دنیایی که استانداردسازی کالاهای مادی  نظارت بر کیفیت تولید محصولات به یک ضرورت و اجبار تبدیل شده است، ‌بی‌تفاوتی نسبت به استاندارد و ارزشیابی تولیدات فکری و بازار آموزش انسانها، حتی با نگاهی مادی پذیرفتنی نیست. کتاب درسی چه در مفهوم سنتی آن و چه با نگرش پسامدرنی، چه کاغذی و چه مجازی، در هر صورت تابع شیوه هدفمند آموزش و مبتنی بر زیرساخت محتوایی و علمی خاص است که در چهارچوب ضوابط ساختاری و شکلی با لحن و سبک خاص، ‌از علوم و تخصصهای گوناگون بهره می‌گیرد و حاصل تلاش صاحبان اندیشه و متخصصانی است که هر یک سهمی در آفرینش این موجود دارند؛‌ موجودی که دوره تکوین، رشد، ‌شکوفایی و افولی را همچون دیگر صاحبان حیات طی می‌کند.

فعالیت­ها و تولیدات

این گروه از بدو تاسیس، به فعالیت در چند زمینه مختلف پرداخته است:

1. برگزاری نشست­ها و همایش­ها: به جز نشست­ها و سخنرانی­های منظم، یکی از رویدادهای بزرگ، «همایش بین­المللی کتاب درسی دانشگاهی» بود که در سال 1385 با همکاری یونسکو برگزار شد. حاصل این همایش مجموعه مقالات در دو جلد است که در محورهای مختلف مطالعات کتاب درسی تالیف شده­اند.

2. ترجمه کتاب: آثار تولید شده در دنیا در این حوزه بسیار انگشت شمارند. این گروه بهترین کتاب­های این حوزه را در پژوهشکده سمت ترجمه و چاپ کرده است.

3. تالیف کتاب: قدم­های اول تالیف در حوزه مطالعات کتاب درسی در محورهای متفاوتی برداشته شده است.

4. طرح­های پژوهشی: هم اکنون چندین طرح پژوهشی در حوزه مطالعات کتاب درسی در حال انجام است.

5. نقد و بررسی کتاب: به زودی جلسات نقد و بررسی کتاب به طور منظم جزو برنامه­ های اصلی این گروه قرار خواهد گرفت.

  استقبال از طرح­های پژوهشی در حوزه مطالعات کتاب درسی

گروه مطالعات کتاب درسی پژوهشکده از طرح­های پژوهشی با محورهای مرتبط استقبال می­کند.  

محورهای پژوهشی گروه مطالعات کتاب درسی دانشگاهی

الف) جایگاه کتاب درسی در نظام آموزش

-         ضرورت کتاب درسی

-         نقش کتاب درسی در آموزش دانشگاهی

-         بررسی رابطه سرفصلهای مصوب و تهیه کتاب درسی

ب)‌ سیر و تطوّر کتاب درسی

-         مطالعات تطبیقی در حوزه کتاب درسی

-         سنتهای نگارش کتاب درسی

-         تطور تدوین کتاب درسی در دوره معاصر

ج) جنبه‌ها و ویژگیهای کتاب درسی

1 . جنبه زبان‌شناختی

-         عوامل مؤثر در فهم مطلب از واژه تا متن

-         ساختار زبانی و سبک علمی کتاب درسی

-         ارتباط بین رشته تخصصی و زبان کتاب درسی

-         ترجمه در کتاب درسی: انتخاب متن و روش ترجمه

2 . جنبه روان‌شناختی

-         تأثیر نظریه های یادگیری در چگونگی طراحی محتوای کتاب درسی

-         رابطه نیازها و علایق دانشجو با کتاب درسی

3 . جنبه فرهنگی و اجتماعی

-         مناسبت ارزش‌ها و نگرشهای اجتماعی و فرهنگی با کتاب درسی

-         تحلیل انتقادی گفتمان و بازتاب ایدئولوژی در کتاب درسی

-         گفتمان بینافرهنگی در کتاب درسی

4. جنبه هنری

-         تصویرسازی در کتاب درسی

-         جنبه‌های کاربردی نگارگری و نقاشی ایرانی در تصویرسازی کتابهای درسی امروز

-         بررسی و شناخت جنبه‌های هنری کتاب درسی

د) طراحی و تولید ساختار و محتوای کتاب درسی

-         کالبدشناسی و طراحی ساختار کتاب درسی

-         اصول و روشهای سازماندهی محتوا

-         نقش جدول، ‌نمودار، ‌تصویر و مانند آن در کتاب درسی

ه) ویرایش و پالایش کتاب درسی

-         ویرایش و انواع آن در کتاب درسی

-         مسائل فنی در تولید کتاب درسی

-         انواع سبک نگارش کتاب درسی

و) ارزشیابی کتاب درسی

-         اصول و روشهای ارزیابی و اعتبارسنجی متون درسی در فرایند تولید

-         شیوه‌های نظرسنجی درباره کتاب درسی

-         شیوه اصلاح و بازبینی کتاب درسی

-         اصول و روشهای ارزشیابی و نقد کتاب درسی

ز) مدیریت تهیه و توزیع کتاب درسی

-         تعیین سیاستهای کلی تهیه کتاب درسی

-         طراحی الگوی پیش‌بینی تقاضا برای کتاب درسی

-         طراحی الگوی مناسب اطلاع‌رسانی، تبلیغات، بازاریابی و قیمت‌گذاری

-         مطالعه پویایی‌های چرخه حیات کتاب درسی، از شکل‌گیری ایده تا افول

ح) فناوری اطلاعات و ارتباطات و کتاب درسی

-         بررسی شیوه‌های تهیه و تولید و ارائه کتاب درسی الکترونیکی و بر خط (آن‌لاین)

-         مزایا،‌ مشکلات و راهکارهای مناسب در تهیه، تولید و ارائه کتاب درسی الکترونیکی

-         نقش فناوری اطلاعات در فرایند تألیف، ویرایش و روزآمدسازی کتاب درسی

-         بررسی سامانه‌ها و نرم‌افزارهای تولید محتوای الکترونیکی کتاب درسی

-         بررسی استانداردهای تولید محتوای الکترونیکی

-         نقش فناوری اطلاعات در تعامل بین کتاب درسی، مدرس و دانشجو

-         نقش بانکهای اطلاعاتی در تولید محتوای الکترونیکی کتاب درسی

-         استفاده از فناوری اطلاعات و تحلیل‌های کمّی در بررسی محتوایی کتاب درسی

-         امکان‌سنجی اضافه کردن ویژگی‌های چاپ افزوده به کتاب درسی

ط) جنبه‌های حقوقی و کتاب درسی

-         بررسی مسائل حقوقی نشر الکترونیکی کتاب درسی

-         مسائل حقوقی اقتباس و برداشت علمی در کتاب درسی

-         معیارها و تبعات حقوقی تألیف، ترجمه و مرز میان این دو

تعداد نمایش : 160 <<بازگشت